Organisaties krijgen steeds vaker te maken met verzoeken van betrokkenen op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), zoals inzage-, correctie- of verwijderingsverzoeken. In uitzonderlijke gevallen kan een verwerkingsverantwoordelijke een dergelijk verzoek kwalificeren als
‘buitensporig’, waardoor het niet in behandeling hoeft te worden genomen. De lat voor deze kwalificatie ligt echter hoog, zo blijkt opnieuw uit recente rechtspraak.
Rechtbank Midden-Nederland: misbruik van recht
In de zomer van 2025 heeft de rechtbank Midden-Nederland uitspraak gedaan in een zaak waarin een eiser niet-ontvankelijk werd verklaard wegens misbruik van recht (ECLI:NL:RBMNE:2025:4040). De betrokkene was sinds zijn ontslag in 2010 betrokken bij een groot aantal door hemzelf gestarte juridische procedures. In de jaren voorafgaand aan de uitspraak had de rechtbank in minimaal veertig zaken geoordeeld over door hem ingediende verzoeken, waarvan het merendeel op grond van artikel 12 lid 5 onder b AVG als buitensporig werd aangemerkt.
Deze zaak laat zien dat het begrip ‘buitensporig’ in zeer uitzonderlijke omstandigheden daadwerkelijk kan worden toegepast, maar ook dat dit sterk afhankelijk is van de feiten en de context.
Strikte uitleg volgens het EDPB
Het Europees Comité voor Gegevensbescherming (EDPB) benadrukt in zijn richtlijnen dat het begrip ‘buitensporig’
restrictief moet worden geïnterpreteerd. Dat betekent dat er slechts beperkte ruimte is om AVG-verzoeken buiten behandeling te laten. Het uitgangspunt blijft dat betrokkenen hun rechten effectief moeten kunnen uitoefenen.
Een verzoek is niet buitensporig enkel omdat het veel werk oplevert of administratief belastend is. De beoordeling moet altijd per individueel verzoek plaatsvinden, waarbij alle relevante omstandigheden worden meegewogen.
Context en sector zijn bepalend
Bij de beoordeling of een verzoek buitensporig is, speelt de context waarin het verzoek wordt gedaan een belangrijke rol. Daarbij kijkt men onder meer naar:
- het repetitieve karakter van het verzoek;
- de tijd die is verstreken sinds eerdere verzoeken;
- de aard en omvang van de verwerkte persoonsgegevens;
- de sector waarin de verwerkingsverantwoordelijke actief is.
Hoe dynamischer de dataset, hoe vaker een betrokkene in beginsel een verzoek mag indienen. Een organisatie waarvan persoonsgegevens regelmatig wijzigen, zoals een kredietinformatiebureau, kan niet worden vergeleken met een ambachtelijk bedrijf zoals een timmerman, waar de dataset doorgaans stabieler is. Wat in de ene sector buitensporig kan zijn, hoeft dat in een andere sector dus niet te zijn.
Wanneer kan wél sprake zijn van buitensporigheid?
Naast een extreem repetitief patroon kan een verzoek ook als buitensporig worden aangemerkt wanneer duidelijk blijkt dat het verzoek een ander doel dient dan het uitoefenen van privacyrechten. Bijvoorbeeld wanneer een betrokkene aanbiedt het verzoek in te trekken in ruil voor een voordeel, of wanneer het verzoek kennelijk uitsluitend is bedoeld om hinder te veroorzaken.
In alle andere gevallen blijft de beoordeling sterk afhankelijk van de concrete omstandigheden, waarbij terughoudendheid is geboden.
Rechterlijke terughoudendheid blijft uitgangspunt
Belangrijk om te benadrukken is dat rechters over het algemeen zeer terughoudend zijn bij het aannemen van misbruik van recht. Verwerkingsverantwoordelijken doen er daarom verstandig aan om zorgvuldig te documenteren waarom een verzoek als buitensporig wordt aangemerkt.
Conclusie
Een AVG-verzoek kan slechts in uitzonderlijke situaties als buitensporig worden gekwalificeerd. De beoordeling vereist een zorgvuldige, contextafhankelijke analyse waarbij sector, frequentie en intentie van de betrokkene een rol spelen. De lat ligt hoog, en terecht: het recht op gegevensbescherming blijft het uitgangspunt.
